راز کفن ۲۵۰۰ ساله مصری؛ نقابی برای جاودانگی

«مصریان باستان حدود ۲۵۰۰ سال پیش، تورهای بسیار ظریف و پرجزئیاتی از مهره‌های رنگی می‌بافتند تا از آن‌ها به عنوان کفن استفاده کنند. این تورهای مهره‌ای محبوب، روی مومیایی‌هایی که در پارچه‌های کتان پیچیده شده بودند قرار می‌گرفت و نماد دگرگونی فرد درگذشته به «اوزیریس» (خدای باروری و فرمانروای مردگان) بود.

مجله اینترنتی باستان شناس : این کفن مهره‌دوزی شده در حال حاضر در مجموعه «مؤسسه هنر شیکاگو» (AIC) نگهداری می‌شود. این مؤسسه، اثر مذکور را در اواخر قرن نوزدهم از کشیش «چانسی مرچ» خریداری کرد؛ او مدیر هیئت مبلغان مذهبی پرسبیتریان آمریکا در شهر Luxor (الاقصر) و از مجموعه‌داران مشتاق هنر مصر باستان بود. ابعاد این کفن ۱۸ اینچ طول و ۱۵.۸ اینچ عرض (۴۵.۷ در ۴۰ سانتی‌متر) است؛ به این معنا که به‌راحتی می‌تواند سر و قسمت بالای سینه یک انسان را بپوشاند.»

«به گفته امیلی تیتر، مصرشناسی که تحلیل دقیقی از این اثر برای موزه منتشر کرده است، این کفنِ توری‌شکلِ مهره‌دوزی‌شده از سه بخش اصلی تشکیل شده است: یک چهره انسانی، یک سوسک سرگین‌غلتان (اسکاراب) بالدار و یک یقه پهن.»

«به نوشته‌ی «تیتر»، صورتِ این فرد عمدتاً با مهره‌های آبی‌تیره ساخته شده و اجزای چهره و آرایش چشم‌ها به شکلی انتزاعی با مهره‌های سیاه، قرمز و زرد به تصویر کشیده شده‌اند. یک ریش مصنوعی نیز، مشابه نمونه‌ی معروفی که بر ماسک «توت‌عنخ‌آمون» دیده می‌شود، با استفاده از مهره‌های سبز-آبی (تیل) به آن اضافه شده است. استفاده‌ی فراوان از مهره‌های آبی احتمالاً اشاره‌ای به «نوت»، ایزدبانوی آسمان، است که بدن او گاهی به صورت مجموعه‌ای از ستارگان در پهنه‌ای آبی‌رنگ ترسیم می‌شد.

درست زیرِ صورت، یک سوسک سرگین‌غلتان (اسکاراب) بالدار با مهره‌های رنگارنگ نقش بسته است. به گفته‌ی مؤسسه‌ی هنر شیکاگو (AIC)، این نقش احتمالاً «خپری» (Khepri) را فرامی‌خواند؛ خدای خورشید که سری به شکل اسکاراب داشت و نماد آفرینش و نوزایی بود. اگرچه در فرایند مومیایی کردن، اغلب تعویذها یا طلسم‌های اسکاراب‌شکل را میان بانداژها قرار می‌دادند، اما این اثر هنری، خودِ نقش اسکاراب را با مهره‌بافی بر روی کفن ترسیم کرده است.

در ادامه، مشخصات کلیدی این اثر باستانی در یک جدول زیبا به فارسی تنظیم شده است:

📋 اطلاعات کلیدی اثر

در پایینِ اسکاراب نیز یقه‌ای قرار دارد که از مهره‌های آبی‌تیره، قرمز، زرد، سیاه و آبی‌روشن تشکیل شده و زنجیره‌ای از گل‌های نیلوفر زرد و آویزهای گل‌مانند قرمز را پدید آورده است.»

«به گفته‌ی «تیتر»، تورهای مهره‌دوزی‌شده معمولاً بر روی یک پارچه‌ی کتانی قرمز که تمام بدن مومیایی را می‌پوشاند، قرار می‌گرفتند. این کفن‌ها با بندهایی که از پشت به هم گره می‌خوردند، در جای خود محکم می‌شدند.

تیتر در نوشته‌ی خود آورده است: «این کفن و تورِ روی آن در کنار هم، تداعی‌کننده‌ی کفن‌پیچیِ اُزیریس بودند و از این طریق، یکی شدنِ فردِ درگذشته با این خدا را نمادین می‌کردند.» همچنین نقش «نوت»، ایزدبانوی آسمان، نیز به کرات بر روی سینه‌ی مومیایی‌ها دیده می‌شد. او می‌نویسد: «همان‌طور که بازوانِ نوت درگذشته را در بر می‌گرفت، این تورِ مهره‌ای نیز مومیایی را در آغوش می‌کشید.»»