انویدیا که بیشتر آن را بهخاطر پردازشگرهای گرافیکی میشناسیم، اکنون وارد حوزه پردازندههای اصلی کامپیوترهای شخصی شده است. پس از ماهها شایعه و گمانهزنی، این شرکت سرانجام در نمایشگاه کامپیوتکس از تراشه «RTX Spark» رونمایی کرد؛ اولین عضو از خانواده پردازندههایی که انویدیا ادعا میکند قدرتمندترین دستگاههای ویندوزی سبک و باریک تاریخ را شکست میدهد یا حداقل با آنها برابری میکند.
به گزارش ورج، «مارک اورمان» (Mark Aevermann)، مدیر ارشد محصول انویدیا، در جریان معرفی این محصول، ادعای بزرگی را مطرح کرد: «این کارآمدترین تراشه کامپیوتری است که تاکنون ساخته شده.» اگرچه او هیچ آمار یا نموداری برای اثبات این ادعا ارائه نکرد، اما مشخصات فنی اعلامشده بسیار چشمگیر هستند.
RTX Spark در واقع همان تراشه GB10 است که سال گذشته در مینیکامپیوتر DGX Spark (که انویدیا آن را «ابرکامپیوتر شخصی هوش مصنوعی» مینامد) استفاده شده بود، اما اکنون به جای یک محصول واحد، در قالب یک خانواده از تراشهها عرضه میشود. به نظر میرسد نسخه پرچمدار این خانواده دارای مشخصاتی به شرح زیر باشد:
- ۲۰ هسته پردازشی (CPU)
- ۶۱۴۴ هسته گرافیکی (GPU)
- ۱۲۸ گیگابایت حافظه رم از نوع LPDDR5X
انویدیا اعلام کرده است که در آینده نسخههای ضعیفتر و ارزانتری با حداقل ۱۶ گیگابایت رم نیز به بازار عرضه خواهد شد.

مانند تراشههای اپل و کوالکام، RTX Spark نیز مبتنیبر معماری آرم است. این یعنی نرمافزارهای قدیمی ویندوز که برای پردازندههای x86 اینتل و AMD ساخته شدهاند، برای اجرا باید از یک لایه شبیهساز عبور کنند که گاهی به افت عملکرد منجر میشود. بااینحال، مایکروسافت سالهاست که ویندوز و شبیهساز Prism خود را برای تراشههای کوالکام و اکنون انویدیا آماده کرده است. انویدیا ادعا میکند که قدرت گرافیکی و هوش مصنوعی این تراشه، تجربه کار با برنامههای شبیهسازیشده را بیشازپیش بهبود میدهد.
تراشه RTX Spark انویدیا
انویدیا میگوید با استفاده از قدرت RTX Spark، کاربران میتوانند یک صحنه سهبعدی ۹۰ گیگابایتی را رندر، ویدیوهای با رزولوشن 12K را ویرایش و حتی بازی سنگین Indiana Jones and the Great Circle را با نرخ ۱۰۰ فریمبرثانیه و رزولوشن 1440p به روانی اجرا کنند؛ و همه اینها در یک لپتاپ به ضخامت تنها ۱۴ میلیمتر و بدون نیاز به اتصال به برق (تنها با باتری) امکانپذیر است.

علاوهبراین، با در اختیار داشتن ۱۲۸ گیگابایت حافظه یکپارچه (مشابه پردازندههای نسل قبلی Strix Halo از AMD)، لپتاپها یا دسکتاپهای مجهز به RTX Spark میتوانند میزبان مدلهای هوش مصنوعی با ۱۲۰ میلیارد پارامتر باشند. این همان موضوعی است که مایکروسافت را برای آینده ویندوز بسیار هیجانزده کرده است.
انویدیا معتقد است که این تراشه به خلق «الگوی جدیدی از محاسبات شخصی که در آن هوش مصنوعی رابط کاربری (UX) است» منجر میشود. بر این اساس، کاربران دیگر نیازی به یادگیری رابطهای کاربری پیچیده نرمافزارها ندارند، زیرا به جای استفاده از ماوس و کیبورد، میتوانند مستقیماً با کامپیوتر خود صحبت کنند.

انویدیا مثالهای جذابی از این قابلیتها ارائه کرده است. به عنوان مثال، یک استریمر بازیهای ویدیویی میتواند از کامپیوتر خود بخواهد وقتی قصد استراحت و غذاخوردن دارد، بهطور خودکار چراغها را خاموش کند، میکروفون را ببندد و حالت پخش زنده را تغییر دهد. یک طراح گرافیک میتواند با کمک ابزارهای شرکت ادوبی، تنها با یک درخواست صوتی از هوش مصنوعی بخواهد که یک طرح اولیه را به یک تصویر کامل تبدیل کند، مدل سهبعدی آن را بسازد و سپس یک ویدیو از آن تولید کند.
انویدیا تأکید میکند که به لطف پردازش محلی (Local) هوش مصنوعی توسط RTX Spark، دادههای شما کاملاً خصوصی باقی میمانند و برای انجام پردازشهای هوش مصنوعی نیازی به مصرف توکنهای ابری نخواهید داشت.
با اینکه شاید ساخت یک کامپیوتر هوشمند شبیه به فیلم Star Trek هنوز کمی دور از ذهن به نظر برسد، اما انویدیا شرکای قدرتمند و متعددی را برای این پروژه همراه خود کرده است. تقریباً تمام سازندگان بزرگ لپتاپ برای استفاده از این تراشه اعلام آمادگی کردهاند و قرار است در پاییز امسال، هشت مدل لپتاپ مشخص با این پردازنده به بازار عرضه شوند. یکی از مهمترین شرکا، شرکت مایکروسافت است که RTX Spark را در لپتاپ جدید خود به کار خواهد گرفت.

شرکای انویدیا هماکنون درحال توسعه بیش از ۳۰ مدل لپتاپ و بیش از ۱۰ مدل کامپیوتر دسکتاپ هستند که در بخش دسکتاپ، شرکتهایی مانند ایسر، ایسوس، دل، گیگابایت، اچپی، MSI و لنوو حضور دارند. اورمان وعده میدهد که RTX Spark به عنوان یک خانواده از محصولات، طیف وسیعی از قیمتها را پوشش خواهد داد و انویدیا فرصتهای بازار بزرگی را برای آن پیشبینی میکند.
با وجود تمام این توضیحات، هنوز سؤالات مهمی بیپاسخ مانده است. در زمینه قیمت، نه انویدیا و نه مایکروسافت هیچ ایده روشنی از قیمت این کامپیوترها ارائه نکردهاند، جز اینکه اولین سری از لپتاپها در پاییز امسال، بخشهای ردهبالا و گرانقیمت بازار را هدف قرار میدهند. درباره عمر باتری نیز انویدیا تنها به گفتن این نکته بسنده کرد که دوام باتری این دستگاهها بسیار بهتر از هر لپتاپ مجهز به کارت گرافیک RTX خواهد بود که تاکنون دیدهایم.
همچنین در زمینه مقایسه عملکرد، انویدیا هیچ آمار دقیقی برای مقایسه RTX Spark با پردازندههای اینتل، AMD، اپل و کوالکام ارائه نکرده است. بااینحال، اورمن میگوید قدرت گرافیکی این تراشه تقریباً معادل کارت گرافیک لپتاپ RTX 5070 است و قدرت پردازشی (CPU) آن نیز توان رقابت با تمام پردازندههای موجود در فضای ویندوز را دارد. از سوی دیگر، انویدیا از پاسخ به سؤالاتی درباره محل تولید این تراشهها (که با همکاری مدیاتک و فرآیند ۳ نانومتری TSMC ساخته میشوند) و همچنین ارائه درایور برای سیستمعامل لینوکس خودداری کرد.
نظرات کاربران