بازار سخت‌افزار ایران در کما: RTX 5090 از مرز یک میلیارد تومان گذشت

در روزهایی که کشور در شرایط حساس یک آتش‌بس شکننده پس از درگیری‌های اخیر به سر می‌برد، تبعات اقتصادی این بحران ۷۰ روزه در لایه‌های مختلف بازار خود را نشان داده است. در این میان، بازار سخت‌افزار و تجهیزات رایانه‌ای ایران شاهد یکی از عجیب‌ترین و بی‌سابقه‌ترین جهش‌های قیمتی تاریخ خود است؛ بازاری که اکنون به کما رفته و قیمت کالاهای لوکس و پردازشی در آن به ارقامی نجومی و باورنکردنی رسیده است. در تازه‌ترین تحولات، میانگین قیمت کارت گرافیک پرچمدار RTX 5090 مرز یک میلیارد تومان را رد کرده است.

پرواز قیمت‌ها در بازار بی‌مشتری

گزارش‌های میدانی از بازارهای اصلی قطعات کامپیوتر نشان می‌دهد که قیمت پردازنده‌های گرافیکی نسل جدید به شکلی کنترل‌نشده در حال صعود است. در حالی که کف قیمت برخی از مدل‌های پایه این سری از حدود ۸۰۰ میلیون تومان آغاز می‌شود، مدل‌های پرچمدار و خاص رکوردشکنی کرده‌اند. به‌عنوان مثال، کارت گرافیک ASUS ROG Matrix Platinum RTX 5090 که پیش‌تر نیز کالایی لوکس محسوب می‌شد، اکنون با برچسب قیمتی حیرت‌انگیز یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان در بازار (آن هم به صورت بسیار محدود) قیمت‌گذاری شده است.

این جهش قیمت در شرایطی رخ می‌دهد که آمار خرید و فروش در بازار سخت‌افزار به پایین‌ترین حد خود در سال‌های اخیر سقوط کرده است. بازار در یک رکود تورمی مطلق به سر می‌برد؛ خریداران توان پرداخت چنین ارقامی را ندارند و از سوی دیگر، بسیاری از فروشندگان با پیش‌بینی تداوم محدودیت‌ها، از فروش موجودی فعلی خود امتناع کرده و کالاها را در انبارها احتکار کرده‌اند.

بهانه‌ گرانی دلار نیست؛ بحران تامین است

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این انفجار قیمتی هیچ تناسبی با نوسانات نرخ ارز ندارد. اگرچه در این ۷۰ روز از شروع تنش‌ها، قیمت دلار روند افزایشی داشته است، اما شیب رشد نرخ ارز در برابر پرش چند صد درصدی قیمت قطعات کامپیوتری تقریبا به چشم نمی‌آید.

دلیل اصلی این بحران، اختلال گسترده و توقف کامل واردات کالا به کشور است. بسته شدن مبادی ورودی، ریسک بالای ترانزیت و توقف ثبت سفارش‌ها باعث شده تا هیچ بار جدیدی وارد بازار نشود. در نتیجه، قانون نانوشته‌ عرضه و تقاضا در بدترین حالت خود عمل کرده و کمبود شدید کالا، قیمت همان معدود قطعات موجود را به عرش رسانده است.

بازار سخت‌افزار ایران اکنون قربانی مستقیم انسداد زنجیره تامین است. تا زمانی که شرایط واردات به حالت عادی بازنگردد و سایه محدودیت‌های تجاری از سر بازار برداشته نشود، بعید است که حباب سنگین قیمت‌ها شکسته شود. در حال حاضر، دسترسی به تکنولوژی‌های روز دنیا برای متخصصان، طراحان و گیمرهای ایرانی از یک نیاز حرفه‌ای به یک رویای دست‌نیافتنی و میلیاردی تبدیل شده است و مشخص نیست این انسداد تا چه زمانی گلوی بازار تکنولوژی را خواهد فشرد.