دیجیتالی شدن تاریخ هیتی ها با هوش مصنوعی

یک پروژه نوآورانه در حال باز کردن مسیرهای دیجیتال جدید به دنیای باستانی هیتی‌ها است. پژوهشگران دانشگاه یولیوس-مکسیمیلیانس وورزبورگ (JMU) با استفاده از هوش مصنوعی، زبان‌شناسی و باستان‌شناسی به توسعه زیرساخت‌های دیجیتال برای تحقیقات هیتی‌ شناسی پرداخته و قصد دارند پورتال هیتی‌شناسی ماینس (HPM) را به یک هاب پیشرفته برای پژوهش در این زمینه تبدیل کنند.

مجله اینترنتی باستان شناس : پروژه “مسیرهای دیجیتال به دنیای هیتی” که تحت هدایت پروفسور دانیل شوامر، رئیس دپارتمان مطالعات خاورمیانه باستان در JMU، همراه با استفانی دوپر، مارتین گروبر و آندریاس شاخنر از موسسه باستان‌شناسی آلمان در استانبول اجرا می‌شود، در حال ایجاد تحولی اساسی در نحوه دسترسی و تحلیل هزاران تکه از الواح گلینی باستانی است که یکی از قدرتمندترین امپراتوری‌های عصر برنز آناتولی را به تصویر می‌کشند. این پروژه هدف دارد تا پورتال هیتی‌شناسی ماینس (HPM) را به یک مرکز دیجیتال نسل آینده برای پژوهش در زمینه هیتی‌شناسی تبدیل کند.

پروژه چگونه به تحول داده‌ها پرداخته است؟

پورتال HPM پیش از این تصاویر دیجیتال و رکوردهایی از تمامی الواح هیتی شناخته‌شده را در اختیار داشت، اما در نظر پژوهشگران JMU، جستجوی هدفمند برای پرسش‌های پیچیده علمی همچنان دشوار و وقت‌گیر است. یکی از اولین گام‌های این پروژه، تصفیه داده‌ها و بهبود استانداردهای متادیتا است. در این بخش، تیم تحقیقاتی به بهبود نحوه توصیف و پیوند تکه‌ها و پیدا کردن مکان دقیق هر کدام از آن‌ها پرداخته‌اند.

جستجوهای پیشرفته و پاسخ به پرسش‌های عمیق‌تر

این تیم به‌علاوه در نظر دارد قابلیت‌های جستجو را گسترش دهد. به‌عنوان مثال، پژوهشگری که در حال تحقیق روی آیین‌های هیتی است، می‌تواند علاوه بر جستجوی متون آیینی، به جستجوی اشیاء مرتبط با این آیین‌ها پرداخته و تمامی یافته‌های مربوط به این اشیاء و نحوه ارتباط آن‌ها با بستر باستان‌شناسی را مشاهده کند.

مدل های پیشرفته هوش مصنوعی در خدمت هیتی‌ شناسی

در همکاری با مرکز هوش مصنوعی و علوم داده (CAIDAS)، این پروژه از مدل‌های پیشرفته زبان‌شناسی استفاده می‌کند. مدل زبان LLäMmlein که مخصوص زبان آلمانی آموزش دیده است، در حال توسعه برای یادگیری زبان هیتی می‌باشد. این مدل به پژوهشگران کمک خواهد کرد تا الگوهای زبانی در الواح هیتی را شناسایی کنند، به ویژه در الواح تکه‌تکه شده. این نوآوری می‌تواند روند بازسازی جملات و تجمیع الواح کامل از تکه‌های مختلف را تسریع کند.

نوآوری در طبقه‌بندی اشیاء و بافت‌ها

یکی از چالش‌های مهم برای باستان‌شناسان، یافتن محل دقیق هر تکه از الواح است. سیستم‌های قدیمی ثبت‌نام باستان‌شناسی به دلیل استفاده از سیستم‌های مختلف و اختصارات متفاوت، باعث ایجاد مشکلاتی در پیگیری محل پیدا شدن اشیاء می‌شدند. تیم تحقیقاتی قصد دارد این اطلاعات را استانداردسازی کند و داده‌های دقیق‌تری برای هر تکه فراهم آورد. در این پروژه همچنین تلاش می‌شود تا طبقه‌بندی ظروف سرامیکی به‌طور خودکار انجام شود.

اهمیت پروژه برای بشریت دیجیتال و دنیای باستان

هیتی‌ها یکی از قدرت‌های بزرگ در دوران برنز میانه بودند که هزاران لوح میخی در پایتخت خود، بوغازکوی-حاتوشا و دیگر مناطق آناتولی به جای گذاشتند. این الواح شامل معاهده‌های دولتی، دستورات، افسانه‌ها، آیین‌ها، فهرست‌های مذهبی، متون اقتصادی و اداری است. پروژه “مسیرهای دیجیتال به دنیای هیتی” با تبدیل این میراث به زیرساخت‌های دیجیتال پیشرفته، به پژوهشگران این امکان را می‌دهد تا پرسش‌های جدیدی را مطرح کنند و داده‌ها را به‌طور بین‌رشته‌ای متصل نمایند.

آینده پروژه

تیم تحقیقاتی اکنون در حال تصفیه و بهبود داده‌ها، اتصال مجموعه‌های داده به یکدیگر، و آموزش مدل‌های هوش مصنوعی برای یادگیری زبان هیتی است. در آینده، پورتال به‌طور قابل توجهی بهبود خواهد یافت و کاربران می‌توانند به راحتی داده‌های مربوط به متون، اشیاء و فضاهای باستان‌شناسی را جستجو کنند. این پروژه پیشرفت‌های قابل توجهی در هیتی‌شناسی دیجیتال خواهد داشت و دسترسی به اطلاعات باستان‌شناسی هیتی‌ها را تسهیل خواهد کرد.

چرا این پروژه اهمیت دارد؟

این پروژه مسیر جدیدی را برای پژوهشگران فراهم می‌آورد تا بتوانند ارتباطات پیچیده میان متون، اشیاء و فضاهای باستان‌شناسی را درک کنند و در مدت زمان کمتری به نتایج مفید دست یابند.