رویدادهای ورزشی مهم در دوران باستان چه بودند؟

از چهار مسابقه بزرگ یونانیان گرفته تا نبردهای دریایی ساختگی روم، نمایش‌های تماشایی قرن‌هاست که جمعیت زیادی را به خود جذب می‌کند.

مجله اینترنتی باستان شناس : «ایسوکراتس، نویسنده‌ی آتنی در دوران باستان (۴۳۶ تا ۳۳۸ پیش از میلاد) گفته بود: «شهرهای زیادی، قهرمانان مسابقات ورزشی را بیش از کسانی که با فکر و تلاش سخت چیزی سودمند کشف می‌کنند، سزاوار پاداش می‌دانند.»

چرا مردم تا این اندازه مجذوب رویدادهای ورزشی بزرگ و ستاره‌های آن هستند؟»

رویدادهای مهم ورزشی در دوران باستان

تقریباً همه درباره‌ی «المپیک‌های باستانی» شنیده‌اند. این بازی‌ها در المپیا، واقع در ایلیس، برگزار می‌شد. قدیمی‌ترین المپیک ثبت‌شده به سال ۷۷۶ پیش از میلاد برمی‌گردد، هرچند احتمال دارد مسابقه‌ها خیلی پیش‌تر آغاز شده باشند.

این بازی‌ها بیش از هزار سال ادامه داشتند و در زمان تئودوسیوس دوم (۴۰۸ تا ۴۵۰ میلادی) به پایان رسیدند. با این حال، کمتر کسی می‌داند که المپیک‌ها تنها یکی از چهار جشنواره‌ی ورزشی بزرگ در دنیای باستان بودند.

چهار تاج افتخار در جهان باستان

در کنار المپیک‌های پرآوازه، سه جشنواره‌ی دیگر نیز در تقویم ورزشی باستان می‌درخشیدند: پیتیک، ایسمیک و نِمِیا. هر یک با سنتی ویژه، اما همگی با یک هدف مشترک: ستایش توان جسم و روح.

برندگان المپیک با تاج زیتون، قهرمانان پیتیک با تاج غار، پهلوانان نِمِیا با تاج کرفس، و فاتحان ایسمیا با تاج کاج سرافراز می‌شدند. این حلقه‌های سبز، نماد جاودانه‌ی شکوه و برتری بودند.

این چهار جشنواره با هم «پریودوس» یا «چرخه» نام داشتند. چرخه‌ای که هر چهار سال کامل می‌شد و در آن، قهرمانان برای رسیدن به عنوانی بی‌همتا می‌جنگیدند: «پریودونیکِس» — قهرمان چرخه.

چنین افتخاری در جهان باستان همان جایگاهی را داشت که امروز «گرند اسلم» در تنیس دارد. و برخی، همچون اِرگوتِلِس، دونده‌ی استقامت از هیمره، حتی دوبار این افتخار را به دست آوردند.

شور و شوق هواداران در دوران باستان

برای مردم باستان، چهار جشنواره‌ی بزرگ ورزشی فقط مسابقه نبود؛ تجربه‌ای جمعی و پرهیجان بود.

دیو خریسوستوموس می‌گوید: تماشاگران با انگیزه‌ای ساده راهی می‌شدند — «دیدن قهرمانان و لذت بردن از خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها.»

در استادیوم‌ها، هواداران روی سکوها می‌نشستند، می‌خوردند، می‌نوشیدند، ورزشکاران را با فریاد و دست‌افشانی تشویق می‌کردند و پیروزی‌ها را جشن می‌گرفتند.

فیلوستراتوس (۱۹۰–۲۳۰ میلادی) این لحظه‌ها را چنین به تصویر می‌کشد: «تماشاگران از جا می‌جهند، فریاد می‌زنند، دست‌ها یا لباس‌هایشان را تکان می‌دهند، از شادی بالا و پایین می‌پرند و یکدیگر را در آغوش می‌گیرند… لحظاتی شگفت‌انگیز که هیچ‌کس نمی‌تواند جلوی شور خود را بگیرد.»

نمایش‌های دیگر در باستان

یونانیان و رومیان برای بازی‌های توپی یا ورزش‌های دیگر مسابقه‌ی رسمی برگزار نمی‌کردند. برای یونانیان، اوج ورزش، دو و میدانی و مسابقات اسب‌سواری بود.

اما رومیان بیشتر به نمایش‌های خونین علاقه داشتند؛ از نبرد گلادیاتورها گرفته تا جنگ‌های دریایی عظیم.

مثلاً امپراتور کلودیوس (۱۰ ق.م. – ۵۴ م.) در دریاچه‌ی فوکینوس یک جنگ دریایی با ۱۹ هزار جنگجو ترتیب داد تا مردم سرگرم شوند. زندانیان محکوم از سیاهچال‌های روم آورده شدند تا در این نمایش وحشتناک تا پای مرگ بجنگند.

تاریخ‌نگار تاسیتوس (۵۶ – حدود ۱۲۰ م.) می‌نویسد: «ساحل‌ها، تپه‌ها و قله‌های کوه‌ها به شکل یک تماشاخانه درآمد و در مدت کوتاهی با جمعیتی بی‌شمار از شهرهای اطراف و حتی خود روم پر شد.»